કંજૂસ બા - નવલિકા

Related

કંજૂસ બા"

"એ.... હાલ્યો.... બેનો.. તાજી તાજી શાકભાજી આવી ગઈ.. હેંડો હવે "

પ્રવિણાબેન ને જાણે કે કાને અવાજ અથડાયો. જલ્દી જલ્દી છાપુ સોફા પર મૂકી, દરવાજો ખોલી "એ આવી, ... સમજુડી આવી ખરી" બબડતા પગથિયાં ઉતરતા ગેટ પાસે આવી ગયા. પણ આ શું ? આતો કોઈ બીજી શાકવાળી હતી!

કંજૂસ બા - નવલિકા

"હાલો બોન, તાજે તાજું શાક લાવી છું" કહેતા એ શાકભાજી વાળી બાઈએ પ્રવિણાબેન ને આકર્ષવાની કોશિષ કરી.

જે જોવું તું એ ના જોતા પ્રવિણાબેને "નથી લેવું કઈ" કહી જોરથી ગેટ પછાડી પગથિયાં ચડી ઉપર આવ્યા. હાથ માં ફરી છાપુ લીધું. પણ કેમ જાણે છાપામાં જીવ ના ચોંટ્યો. ને વિચારો ની હારમાળા થી એમનું મન ઘેરાઈ ગયું." શું થયું હશે. આજે ચોથો દિવસ છે, કેમ નહિ આવતી હોય. લગન પ્રસંગમાં ગઈ હશે. ના ક્યારેય જતી તો નથી. એના ઘરવાળાને મોકલી આપે છે. તો પછી..

"ઘરે ગઈ ના આવે તો.." પ્રવિણાબેન ને ખુબ ગુસ્સો આવ્યો. ફરી છાપુ હાથમાં લીધું. પણ છાપા વચ્ચે પણ જાણે સમજૂડી ડોકિયાં કરતી હોય એવો ભાસ થયો.

સમજુડી એટલે પ્રવિણાબેનની દસ વરસ જૂની શાકવાળી. રોજ બંગલાના ગેટ પાસે આવી ટહુકો કરે.. "હા.. બા.. તાજી શાકભાજી" ને પ્રવિણાબેન રેકડી પાસે આવી જાય. પછી ભાવ તાલ ની રકઝક જામે.. તું સમજુડી .. બહુ મોંઘી છો.. બીજે સસ્તું શાક મળે છે.. તારું શાક વાસી હોય છે.. આ રીંગણાં જો તવાઈ ગયેલા.. ટામેટા ને તો જો તાવ આવી ગયો હોય એવા.. ને રોજ નું એક વાક્ય તો ખરું જ કે " સમજુડી, તું મને હંમેશા છેતરેશ જ" ને શાક ભાજીની કુલ કિંમત કરતાં દસ રુંપિયા ઓછા આપે જ.

સામે સમજુની પણ ચવાઈ ગયેલી રકઝક.. બા તમે બહુ લપિલા છો.. અમારા ગરીબ સામુ જોતા જ નથી.. અમારું પેટિયું આ ધંધા ઉપર નભે છે.. તમે એક તો રૂપિયા ઓછા આપો ને પાછું આદુ મરચા ને કોથમરી મફતમાં લઈ જાઓ છો.. ને એક વાક્ય એનું પણ જાણીતું ને કાયમી "આવડા મોટા બંગલામાં રહો છો પણ, બા તમે બહુ કંજૂસ છો"

એ સમજુ આજે ચાર ચાર દિવસથી આવી નોતી. પ્રવિણાબેન સમજુ ના વિચારોમાંથી જેટલા બહાર નીકળવાના પ્રયત્નો કરે એટલા વધુ ગૂચવાય જાય.જાણે સમજુ ના નામ નું ભૂત વળગ્યું. કેમ નહિ આવતી હોય.ક્યારેય એક દિવસ પણ પાળતી નથી... ને ચાર ચાર દી...

પ્રવિણાબેને એક ઝાટકે છાપુ મૂક્યું ને મોબાઇલ હાથમાં લીધો ને પુત્ર શ્યામલનો નંબર કાઢ્યો.

શ્યામલ ના પપ્પા ગોપાલભાઈનું ચાર વરસ પહેલા એટેક આવવાથી અવસાન થયેલ. પણ ગોપાલભાઈ એ ભગવાનની દયાથી એક્સપોર્ટ ઇમ્પોર્ટના ધંધાને ચાર ચાંદ લગાવી જતાં રહ્યા ને બિઝનેસ એકના એક પુત્ર શ્યામલે સંભાળી, ખૂબ જ મહેનત કરી સફળતા મેળવી. 

સામેથી અવાજ આવ્યો "બોલો મમ્મી" ને પ્રવિણાબેન જબકી ને જાગ્યા. "હા, બેટા. તું ક્યારે ઘરે આવેશ." "મમ્મી, મને આવતા બે કલાક જેવું થશે. સમજો ને કે દસ થવા આવ્યા એટલે બાર સાડાબારે આવીશ. પણ બોલોને, કામ હોય તો વહેલો આવું." "હા બેટા, થોડું કામ છે ફ્રી થા એટલે બને એટલો વહેલો આવ."

થોડી હળવાશ અનુભવતા પ્રવિણાબેન રસોડામાં વહુને મદદ કરવા ગયા. ત્યાં ડોરબેલ વાગી. શ્યામલ જ હશે સમજી પ્રવિણાબેને દરવાજો ખોલ્યો. શ્યામલ જ હતો. મા નો આજ્ઞાકારી પુત્ર બધા કામ મૂકી ઝડપ થી આવી ગયો તો.

આવતા વેત જ શ્યામલ બોલ્યો,"બોલો મમ્મી, શું કામ છે?"

"બેટા, પેલા ફ્રેશ થઈ જા, આપણૅ બહાર જવાનું છે"

"ફ્રેશ જ છું મમ્મી, તમે કહો ત્યારે નીકળીએ. "કદી કોઈ સામો પ્રશ્ન કે ચર્ચા ના કરવાની આદત ધરાવતો શ્યામલે વિચાર્યું કે મમ્મીને કઈક અગત્યનું કામ હશે. નહિતર ક્યારેય મને તકલીફ આપતા નથી.

થોડી વારમાં મા-દીકરો નવી જ લીધેલી સફારી કારમાં નીકળ્યા.

મંજુલા બેને કાર માં બેસી મગજ કસ્યો. તેદી શું બોલી'તી સમજુ. હા યાદ આવ્યું. કઈક આનંદનગર કોલોનીમાં ઈલોરા ટાવરની પાછળની ઝુંપડપટી.

"બેટા, આનંદનગર તરફ કાર લે. ત્યાં ઈલોરા ટાવરની સાઇડમાંથી ઝૂંપડપટી તરફના રસ્તે લેજે."

થોડી વારમાં માં દીકરો આવી પહોંચ્યા ઝૂંપડપટ્ટી માં. પ્રવિણાબેન પૂછતા પૂછતા ઘર ગોતતા આખરે સમજુ ના ઘર પાસે આવી પહોંચ્યા. ગાર માટીની દીવાલને ઉપર સિમેન્ટ પત્રા વાળી એ દસ બાય દસની ખોલી હતી. ઘરને આકડી મારેલ હતી એક દસ બાર વરસની છોકરી બહાર નાખેલ તૂટેલ ફૂટેલ બાકડા પર લેસન કરી રહી હતી.

"બેટા, આ સમજુ શાક વાળી નું ઘર છે?"

છોકરીએ ઊંચું જોયું. ઘર પાસે આવેલી કાર જોઈ ખુશ થઈ પણ ફરી મોઢા પર ઉદાસી છવાય ગઈ."હા બા" બોલી ને એ નજીક આવી.

"તું સમજુની દીકરી કે" સમજુ એ એકવાર દીકરી પાંચમું ભણે છે એવો ઉલ્લેખ કરેલો.

"હા બા, પણ તમે કોણ?!"

"હું ? બેટા તારી મમ્મી ની બેનપણી સમજ ને, ક્યાં છે એ સમજુડી? આજે એની ખેર નથી. ચાર ચાર દી થી શાકભાજી વગર રાખી છે મને" થોડું હસતા ને થોડા ગુસ્સા માં પ્રવિણાબેન બોલ્યા. છોકરી થોડી ઘબરાય ગઈ. પણ પ્રવિણાબેન નો હસતો ચહેરો જોઈ હિંમત આવી " બા, એતો.. એતો.. દવાખાને.."

"દવાખાને?" પ્રવિણાબેન ના પેટમાં ફાળ પડી. "કેમ? શું થયું છે એને? હમણાં તો ટામેટા જેવી હતી. "પણ આ છોકરીને આવા પ્રશ્ન કરવા યોગ્ય નહિ લાગતા ફરી શાંત થઈ બોલ્યા,"બેટા, કેમ કઈ બીમાર છે તારી મા"

"મા બીમાર નથી બા, પપાં બીમાર છે".

સમજુનો ઘરવાળો પ્રેમજી સાવેણી, સાવરણા બાંધીને વેચવાનો ઘંધો કરતો ને એટલાથી ચાર જણાનું પૂરું ન થતાં સમજુ શાક ભાજીની રેકડી કાઢી ગુજરાન ચલાવતી. આમ જુવો તો પ્રેમજી કરતા સમજુ વધુ કમાતી.

"ક્યાં દવાખાને ખબર છે બેટા?"

થોડી વાર ચૂપ રહી મમ્મીની વાત યાદ આવતા છોકરી બોલી "હા બા, કઈક નવજીવન દવાખાનું છે."

"નવજીવન હોસ્પિટલ?"

"હા બા, એજ "

ભલે બેટા તું વાંચ. કહી વીસ રૂપિયાની નોટ છોકરીના હાથમાં પકડાવી કઈક ખાઈ લેજે બેટા બોલીને પ્રવિણાબેન ફરી કારમાં ગોઠવાયા ને શ્યામલને સૂચના આપી કે નવજીવન હોસ્પિટલ તરફ લે.

હોસ્પિટલમાં પૂછપરછ કરી. ...ડોક્ટરને મળી બધી વિગત કઢાવી. પ્રેમજી ને ફેફસાનું કેન્સર હતું, પણ હજી પેલા સ્ટેજમાં હોઈ ઓપરેશનથી બિલકુલ સાજો થઈ શકે એમ છે, એવું ડોક્ટરે જણાવ્યું. પણ અહી આટલા મોટા ખર્ચ ને પહોંચી શકે એમ ન હોવાથી બીજી હોસ્પિટલ માં શિફ્ટ થવાના છે. એ પણ પ્રવિણાબેને જાણી લીધું. ને કઈક ડોક્ટર સાથે વાત કરી પુત્રનું કાર્ડ આપી મા દીકરો સીધા ઉપર પહેલા માળે પહોંચ્યા.

હોસ્પિટલ ના પલંગ પર પોતાના પતિ ને દવા પીવડાવતી સમજુ એ પ્રવિણા બા ને આવતા જોઈ આશ્ચર્ય સાથે આનંદ થયો. કઈ બોલી શકે એવી હાલત ના રહી. એટલું જ બોલી, "બા તમે?અહી?!!"

"તું ચાર ચાર દી થી કહ્યા વિના ગાયબ થઈ જા તો શું કરું હું? કેવાય તો ખરુંને કે આવું થયું છે? પણ.. પણ તને આવી હાલત માં શું કેવું."

"બા બધું અચાનક થયું, બે તન દવાખાના ફરી કાલ ના અહી આવ્યા, પણ હવે સાંજે બીજે લઈ જઈશ આમને"

" ક્યાંય નથી લઈ જવો તારા ઘરવાળાને, અહી જ એનો ઇલાજ થાશે, ડોક્ટર સાથે મેં વાત કરી લીધી છે"

"પણ બા, અહી ડોક્ટરે બે તન...." વચ્ચેથી વાત કાપતા પ્રવિણાબેન બોલ્યા," તું એની ચિંતા ના કર, તારા ધણી નું ધ્યાન રાખ, બાકીનું બધું થઈ જાશે"

"પણ બા, આટલા બધા રૂપિયા...."

"જો સમજુડી.. તને હું રોજ પાંચ દસ રુપિયા ઓછા આપતી કે નહિ, સમજી લેજે કે એ રૂપિયા વ્યાજ સાથે પાછા આપુ છું" સમજુ કઈક બોલવા ગઈ પણ વચ્ચે જ વાત કાપી પ્રવિણાબેન બોલ્યા કે "સમજુડી.. તારે મારું અહી હોસ્પિટલમાં કઈક સંભાળવું છે?"

શાકભાજીની લપછપમાં રોજે રોજ હારીને છેલ્લે બોલતી સમજુ એજ વાક્ય બોલી શકી "હા બા, તમે કો એમ"

પ્રવિણાબેને શ્યામલ સામે જોયુ. મમ્મી નો મુક ઈશારો શ્યામલ સમજી ગયો, એણે પર્સ માંથી પાંચસોની દસ નોટ કાઢી મમ્મીને આપી. પ્રવિણાબેને એ રકમ સમજુ ના હાથ માં આપતા કહ્યું, "આ તારા હોસ્પિટલના છૂટક ખર્ચ માટે છે, બાકી દવા ઓપરેશન ને બધા ખર્ચની વાત ડોક્ટર સાથે થઈ ગઈ છે, ને તારો ફોન દે એટલે એમાં મારા નંબર સેવ કરી દવ છું, ગમે ત્યારે કામ હોય ફોન કરજે ને હું એકાતરા આવીશ" થોડું હસીને "તારી આદત પડી ગઈ છે તો આવું જ પડશે ને"

સમજુ બધું બાઘાની જેમ સાંભળતી રહી. એને એવો ભાસ થયો કે રોજ મા શકતીને પૂજા પાઠ કરતી, આજે માં સાક્ષાત શકિતનું રૂપ ધરીને મદદે આવ્યા.

"સમજુડી, મે શું કહ્યું એ સમજી ગઈને?"

સમજુ "હા બા" એટલું બોલીને ચૂપ થઈ ગઈ, એને તો આ બધું સપના સમાન જ લાગ્યું.

પ્રવિણાબેને વાત આગળ ચલાવી "ને તારી છોકરીના ભણતરનો ખર્ચો હવે અમે કરીશું, બધી વ્યવસ્થા થઈ જાશે, હાલ હું જાવ છું"

માં દીકરો હોસ્પિટલની બહાર આવ્યા. પાછળ દોરાતી સમજુ એમને વળાવવા દરવાજા સુધી આવી.

"ને છેલ્લે ગઈ ત્યારે મારા પંદર રૂપિયા તારી પાસે બાકી રાખ્યા તા યાદ છે ને સમજુડી, ભૂલી જતી નહિ, રેકડી લઈને આવ ત્યારે પેલા પંદર રૂપિયા લઈશ, પછી બીજી વાત"

આટલી વાતથી સમજુ હવે ભાનમાં આવી ને થોડું હસીને બોલી " હા, મારી બા, આપી દઈશ "

સમજુ હોસ્પિટલના દરવાજે ઊભી આશ્ચર્ય થી મા-દીકરાને જતાં જોઈ રહી.

કાર સ્ટાર્ટ કરતા શ્યામલ વિચારે ચડ્યો. પપ્પા પાછળ ઘણું દાન કર્યું પણ મમ્મીના દાનને એકેય દાન ના પહોંચે. વાહ મારી મમ્મી, તારો દીકરો હોવાનો મને ગર્વ છે.

કારની બાજુની સીટમાં ગોઠવતા પ્રવિણાબેન મનમાં બોલ્યા," છેતરવાની આદત જ ના ગઈ સમજુડીની, છેલ્લે પોતાનું દુઃખ ના જણાવીને છેતરી ગઈ"

આ બાજુ સમજુ જતી કારને છેક ગેટ સુધી જોતી રહી. કાર જ્યારે નજરમાંથી દેખાતી બંધ થઈ. અનાયાસ જ સમજુના હાથ જોડાઇ ગયા. મનોમન બબડી "મારા કંજૂસ બા".....

અને એકસાથે છ આંખોના ખૂણા ભીના હતા...."" 

■ શાંતિલાલ કાશિયાણી 

........રીરાઈટ: હરેકૃષ્ણ ..

Thanks for visit this Post, Be sure to check out our homepage for the Latest Posts and Stay connected with us for more Posts.